|
|
 |
 |
|
|
७ द्रोणपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
7.160. अध्यायः 160
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
कृपगर्हणातितिक्षया कर्णवधायाक्ष्युत्तिष्ठतोऽश्वत्थाम्नः कृपदुर्योधनाक्ष्यां निवारणम्॥ 1 ॥ अर्जुनेन कर्णपराजयो दुर्योधनेन रणाय द्रौणिचोदना च॥ 2 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text
सञ्जय उवाच। 7-160-0x(4694)(52215)
तथा परुषितं दृष्ट्वा सूतपुत्रेण मातुलम्।
खङ्गमुद्यम्य वेगेन द्रौणिरभ्यपतद्द्रुतम्॥ 7-160-1(52216)
ततः परमसङ्क्रुद्धः सिंहो मत्तमिव द्विपम्।
प्रेक्षतः कुरुराजस्य द्रौणिः कर्णं समभ्ययात्॥ 7-160-2(52217)
अश्वत्थामोवाच। 7-160-3x(4695)
यदर्युनगुणांस्तथ्यान्कीर्तयानं नराधम।
शूरं द्वेषात्सुदुर्बुद्धे त्वं भर्त्सयसि मातुलम्॥ 7-160-3(52218)
विकत्थमानः शौर्येण सर्वलोकधनुर्धरम्॥
दर्पोत्सेधगृहीतोऽद्य न कञ्चिद्गणयन्मृधे॥ 7-160-4(52219)
क्व ते वीर्यं क्व चास्त्राणि यं त्वां निर्जित्य संयुगे।
गाण्डीवधन्वा हतवान्प्रेक्षतस्ते जयद्रथम्॥ 7-160-5(52220)
येन साक्षान्महादेवो योधितः समरे पुरा।
तमिच्छसि वृथा जेतुं सूताधम मनोरथैः॥ 7-160-6(52221)
यं हि कृष्णेन सहितं सर्वशस्त्रभृतां वरम्।
जेतुं न शक्ताः सहिताः सेन्द्रा अपि सुरासुराः॥ 7-160-7(52222)
लोकैकवीरमजितमर्जुनं सूत संयुगे।
किं पुनस्त्वं सुदुर्बुद्धे सहैभिर्वसुधाधिपैः॥ 7-160-8(52223)
कर्ण पश्य सुदुर्बुद्धे तिष्ठेदानीं नराधम।
एष तेऽद्य शिरः कायादुद्धरामि सुदुर्मते॥
सञ्जय उवाच। 7-160-9(52224)
तमुद्यतं तु वेगेन राजा दुर्योधनः स्वयम्।
न्यवारयन्महातेजाः कृपश्च द्विपदां वरः॥ 7-160-10(52225)
कर्ण उवाच। 7-160-11x(4696)
शूरोऽयं समरश्लाघी दुर्मतिश्च द्विजाधमः।
आसादयतु मद्वीर्यं मुञ्चेमं कुरुसत्तम॥ 7-160-11(52226)
अश्वत्थामोवाच। 7-160-12x(4697)
तैवतत्क्षम्यतेऽस्माभिः सूतात्मज सुदुर्मते।
दर्पमुत्सिक्तमेतत्ते फल्गुनो नाशयिष्यति॥ 7-160-12(52227)
दुर्योधन उवाच। 7-160-13x(4698)
अश्वत्थामन्प्रसीदस्व क्षन्तुमर्हसि मानद।
कोपः खलु न कर्तव्यः सूतपुत्रं कथञ्चन॥ 7-160-13(52228)
त्वयि कर्णे कृपे द्रोणे मद्रराजेऽथ सौबले।
महत्कार्यं समासक्तं प्रसीद द्विजसत्तम॥ 7-160-14(52229)
एते ह्यभिमुखाः सर्वे राधेयेन युयुत्सवः।
आयान्ति पाण्डवा ब्रह्मन्नाह्वयन्तः समन्ततः॥ 7-160-15(52230)
सञ्जय उवाच। 7-160-16x(4699)
प्रसाद्यमानस्तु ततो राज्ञा द्रौणिर्महामनाः।
प्रससाद महाराज क्रोधवेगसमन्वितः॥ 7-160-16(52231)
ततः कृपोऽप्युवाचेदमाचार्यः सुमहामनाः।
सौम्यस्वभावाद्राजनेन्द्र क्षिप्रमागतमार्दवः॥ 7-160-17(52232)
कृप उवाच। 7-160-18x(4700)
तवैतत्क्षम्यतेऽस्माभिः सूतात्मज सुदुर्मते।
दर्पमुत्सिक्तमेतत्ते फल्गुनो नाशयिष्यति॥ 7-160-18(52233)
सञ्जय उवाच। 7-160-19x(4701)
ततस्ते पाण्डवा राजन्पाञ्चालाश्च यशस्विनः।
आजग्मुः सहिताः कर्णं तर्जयन्तः समन्ततः॥ 7-160-19(52234)
कर्णोऽपि रथिनां श्रेष्ठश्चापमुद्यम्य वीर्यवान्।
कौरवाग्र्यैः परिवृतः शक्रो देवगणैरिव।
पर्यतिष्ठत तेजस्वी स्वबाहुबलमाश्रितः॥ 7-160-20(52235)
ततः प्रववृते युद्धं कर्णस्य सह पाण्डवैः।
भीषणं सुमहाराज सिंहनादविराजितम्॥ 7-160-21(52236)
ततस्ते पाण्डवा राजन्पाञ्चालाश्च यशस्विनः।
दृष्ट्वा कर्णं महाबाहुमुच्चैः शब्दमथानदन्॥ 7-160-22(52237)
अयं कर्णः कुतः कर्णस्तिष्ठ कर्ण महारणे।
युध्यस्व सहितोऽस्माभिर्दुरात्मन्पुरुषाधम॥ 7-160-23(52238)
अन्ये तु दृष्ट्वा राधेयं क्रोधरक्रेक्षणाऽब्रुवन्।
हन्यतामयमुत्सिक्तः सूतपुत्रोऽल्पचेतनः।
सर्वैः पार्थिवशार्दूलैर्नानेनार्थोऽस्ति जीवता। 7-160-24(52239)
अत्यन्तवैरी पार्थानां सततं पापपूरुषः।
एष मूलमनर्थानां दुर्योधनमते स्थितः॥ 7-160-25(52240)
घ्नतैनमिति जल्पन्तः क्षत्रियाः समुपाद्रवन्।
महता शरवर्षेण च्छादयन्तो महारथाः।
वधार्थं सूतपुत्रस्य पाण्डवेयेन चोदिताः॥ 7-160-26(52241)
तांस्तु सर्वांस्तथा दृष्ट्वा धावमानान्महारथान्।
न विव्यथे सूतपुत्रो न च त्रासमगच्छत॥ 7-160-27(52242)
दृष्ट्वा सागस्कल्पं तमुद्धूतं सैन्यसागरम्।
पिप्रीषुस्तव पुत्राणां सङ्ग्रामेष्वपराजितः॥ 7-160-28(52243)
सायकौधेन बलवान्क्षिप्रकारी महाबलः।
वारयामास तत्सैन्यं समन्ताद्भरतर्पभ॥ 7-160-29(52244)
ततस्तु शरवर्षेण पार्थिवास्तमवारयन्।
धनुम्पि ते विधुन्वानाः शतशोऽथ सहस्रशः।
अयोधयन्त राधेयं शक्रं दैत्यगणा इव॥ 7-160-30(52245)
शरवर्पं तु तत्कर्णः पार्थिवैः समुदीरितम्।
शरवर्षेण महता समन्ताद्व्यकिरत्प्रभो॥ 7-160-31(52246)
तद्युद्धमभवत्तेषां कृतप्रतिकृतैषिणाम्।
यथा देवासुरे युद्धे शक्रस्य सह दानैवः॥ 7-160-32(52247)
तत्राद्भुतमपश्याम सूतपुत्रस्य लाघवम्।
यदेनं सर्वतो यत्ता नाप्नुवन्ति परे युधि॥ 7-160-33(52248)
निवार्य च शरौघांस्तान्पार्थिवानां महारथः।
युगेष्वीषासु च्छत्रेषु ध्वजेषु च हयेषु च।
आत्मनामाङ्कितान्घोरान्राधेयः प्राहिणोच्छरान्॥ 7-160-34(52249)
ततस्ते व्याकुलीभूता राजानः कर्णपीडिताः।
बभ्रुमुस्तत्र तत्रैव गावः शीतार्दिता इव॥ 7-160-35(52250)
हयानां वध्यमानानां गजानां रथिनां तथा।
तत्रतत्राभ्यवेक्षाम सङ्घान्कर्णेन ताडितान्॥ 7-160-36(52251)
शिरोभिः पतितै राजन्बाहुभिश्च समन्ततः।
आस्तीर्णा वसुधा सर्वा शूराणामनिवर्तिनाम्॥ 7-160-37(52252)
हतैश्च हन्यमानैश्च निष्टनद्भिश्च सर्वशः।
बभूवायोधनं रौद्रं वैवस्वतपुरोपमम्॥ 7-160-38(52253)
ततो दुर्योधनो राजा दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम्।
अश्वत्थामानमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह॥ 7-160-39(52254)
युध्यतेऽसौ रणे कर्णो दंशितः सर्वपार्थिवैः॥ 7-160-40(52255)
पश्यैतां द्रवतीं सेनां कर्णसायकपीडिताम्।
कार्तिकेयेन विध्वस्तामासुरीं पृतनामिव॥ 7-160-41(52256)
दृष्ट्वैतां निर्जितां सेनां रणे कर्णेन धीमता।
अभियात्येष बीभत्सुः सूतपुत्रजिघांसया॥ 7-160-42(52257)
तद्यथा प्रेक्षमाणानां सूतपुत्रं महारथम्।
न हन्यात्पाण्डवः सङ्ख्ये तथा नीतिर्विधीयतां॥ 7-160-43(52258)
ततो द्रौणिः कृपः शल्यो हार्दिक्यश्च महारथः।
प्रत्युद्ययुस्तदा पार्थं सूतपुत्रपरीप्सया।
आयान्तं वीक्ष्य कौन्तेयं शक्रं दैत्यचमूमिव॥ 7-160-44(52259)
बीभत्सुरपि राजेन्द्र पाञ्चालैरभिसंवृतः।
प्रत्युद्ययौ तदा कर्णं यथा वृत्रं शतक्रतुः॥ 7-160-45(52260)
धृतराष्ट्र उवाच। 7-160-46x(4702)
संरब्धं फल्गुनं दृष्ट्वा कालान्तकयमोपमम्।
कर्णो वैकर्तनः सूत प्रत्यपद्यत्किमुत्तरम्॥ 7-160-46(52261)
यो ह्यस्पर्धत पार्थेन नित्यमेव महारथः।
आशंसते च बीभत्सुं युद्धे जेतुं सुदारुणम्॥ 7-160-47(52262)
स तु तं सहसा प्राप्तं नित्यमत्यन्तवैरिणम्।
कर्णो वैकर्तनः सूत किमुत्तरमपद्यत॥ 7-160-48(52263)
सञ्जय उवाच। 7-160-49x(4703)
आयान्तं पाण्डव दृष्ट्वा गजं प्रतिगजो यथा।
असम्भ्रान्तो रणे कर्णः प्रत्युदीयाद्धनञ्जयम्॥ 7-160-49(52264)
तमापतन्तं वेगेन वैकर्तनमजिह्मगैः।
छादयामास पार्थोऽथ कर्णस्तु विजयं शरैः॥ 7-160-50(52265)
स कर्णं शरजालेन च्छादयामास पाण़्डवः।
ततः कर्णः सुसंरब्धः शरैस्त्रिभिरविध्यत॥ 7-160-51(52266)
तस्य तल्लाघवं पार्थो नामृष्यत महाबलः॥ 7-160-52(52267)
तस्मै बाणाञ्शिलाधौतान्प्रसन्नाग्रानजिह्मगान्।
प्राहिणोत्सूतपुत्राय त्रिशतं शत्रुतापनः॥ 7-160-53(52268)
विव्याध चैनं संरब्धो बाणेनैकेन वीर्यवान्।
सव्ये भुजाग्रे बलवान्नाराचेन हसन्निव॥ 7-160-54(52269)
तस्य विद्धस्य बाणेन कराच्चापं पपात ह॥ 7-160-55(52270)
पुनरादाय तच्चापं निमेषार्धान्महाबलः।
छादयामास बाणौघैः फल्गुनं कृतहस्तवत्॥ 7-160-56(52271)
शरवृष्टिं तु तां मुक्तां सूतपुत्रेण भारत।
व्यधमच्छरवर्षेण स्मयन्निव धनञ्जयः॥ 7-160-57(52272)
तौ परस्परमासाद्य शरवर्षेण पार्थिव।
छादयेतां महेष्वासौ कृतप्रतिकृतैषिणौ॥ 7-160-58(52273)
तदद्भुतं महद्युद्धं कर्णपाण्डवयोर्मृधे।
क्रुद्धयोर्वासिताहेतोर्वन्ययोर्गजयोरिव॥ 7-160-59(52274)
ततः पार्थो महेष्वासो दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम्।
मुष्टिदेशे धनुस्तस्य चिच्छेद त्वरयाऽन्वितः॥ 7-160-60(52275)
अश्वांश्च चतुरो भल्लैरनयद्यमसादनम्।
सारथेश्च शिसः कायादहरच्छत्रुतापनः॥ 7-160-61(52276)
अथैनं छिन्नधन्वानं हताश्वं हतसारथिम्।
विव्याध सायकैः पार्थश्चतुर्भिः पाण्डुनन्दनः॥ 7-160-62(52277)
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य नरर्षभः।
आरुरोह रथं तूर्णं कृपस्य शरपीडितः॥ 7-160-63(52278)
स नुन्नोऽर्जुनबाणौघैराचितः शल्यको यथा।
जीवितार्थमभिप्रेप्सुः कृपस्य रथमारुहत्॥ 7-160-64(52279)
राधेयं निर्जितं दृष्ट्वा तावका भरतर्षभ।
धनञ्जयशरैर्नुन्नाः प्राद्रवन्त दिशो दश॥ 7-160-65(52280)
द्रवतस्तान्समालोक्य राजा दुर्योधनो नृप।
निवर्तयामास तदा वाक्यमेतदुवाच ह॥ 7-160-66(52281)
अलं द्रुतेन वः शूरास्तिष्ठध्वं क्षत्रियर्षभाः।
एष पार्थवधायाहं स्वयं गच्छामि संयुगे।
अहं पार्थान्हनिष्यामि सपाञ्चालान्ससोमकान्॥ 7-160-67(52282)
अद्य मे युध्यमानस्य सह गाण्डीवधन्वना।
द्रक्ष्यन्ति विक्रमं पार्थाः कालस्येव युगक्षये॥ 7-160-68(52283)
अद्य मद्बाणजालानि विमुक्तानि सहस्रशः।
द्रक्ष्यन्ति समरे योधाः शलभानामिवायतीः॥ 7-160-69(52284)
अद्य बाणमयं वर्षं सृजतो मम धन्विनः।
जीमूतस्येव घर्मान्ते द्रक्ष्यन्ति युधि सैनिकाः॥ 7-160-70(52285)
जेष्याम्यद्य रणे पार्थं सायकैर्नतपर्वभिः।
तिष्ठध्वं समरे शूरा भयं त्यजत फल्गुनात्॥ 7-160-71(52286)
न हि मद्वीर्यमासाद्य फल्गुनः प्रसहिष्यति।
यथा वेलां समासाद्य सागरो मकरालयः॥ 7-160-72(52287)
इत्युक्त्वा प्रययौ राजा सैन्येन महता वृतः।
फल्गुनं प्रतिदुर्धर्षः क्रोधात्संरक्तलोचनः॥ 7-160-73(52288)
तं प्रयान्तं महाबाहुं दृष्ट्वा शारद्वतस्तदा।
अश्वत्थामानमासाद्य वाक्यमेतदुवाच ह॥ 7-160-74(52289)
एष राजा महाबाहुरमर्षी क्रोधमूर्च्छितः।
पतङ्गवृत्तिमास्थाय फल्गुनं योद्धुमिच्छति॥ 7-160-75(52290)
यावन्नः पश्यमानानां प्राणान्पार्थेन संगतः।
न जह्यात्पुरुषव्याघ्रस्तावद्वारय कौरवम्॥ 7-160-76(52291)
यावत्फल्गुनबाणानां गोचरं नाद्य गच्छति।
कौरवः पार्थिवो वीरस्तावद्वारय संयुगे॥ 7-160-77(52292)
यावत्पार्थशरैर्घोरैर्निर्मुक्तोरगसन्निभैः।
न भस्मीक्रियते राजा तावद्युद्धान्निवार्यताम्॥ 7-160-78(52293)
अयुक्तमिव पश्यामि तिष्ठत्स्वस्मासु मानद।
स्वयं युद्धाय यद्राजा पार्थं यात्यसहायवान्॥ 7-160-79(52294)
दुर्लभं जीवितं मन्ये कौरव्यस्य किरीटिना।
युध्यमानस्य पार्थेन शार्दूलेनेव हस्तिनः॥ 7-160-80(52295)
मातुलेनैवमुक्तस्तु द्रौणिः शस्त्रभृतां वरः।
दुर्योधनमिदं वाक्यं त्वरितः समभाषत॥ 7-160-81(52296)
मयि जीवति गान्धारे न युद्धं गन्तुमर्हसि।
मामनादृत्य कौरव्य तव नित्यं हितैषिणम्॥ 7-160-82(52297)
न हि सम्भ्रमः कार्यः पार्थस्य विजयं प्रति।
अहमावारयिष्यामि पार्थं तिष्ठ सुयोधन॥ 7-160-83(52298)
दुर्योधन उवाच। 7-160-84x(4704)
आचार्यः पाण्डुपुत्रान्वै पुत्रवत्परिरक्षति।
त्वमप्युपेक्षां कुरुषे तेषु नित्यं द्विजोत्तम्॥ 7-160-84(52299)
मम वा मन्दभाग्यत्वान्मन्दस्ते विक्रमो युधि।
धर्मराजप्नियार्थं वा द्रौपद्या वा न विद्म तत्॥ 7-160-85(52300)
धिगस्तु मम लुब्धस्य यत्कृते सर्वबान्धवाः।
सुखार्हाः परमं दुःखं प्राप्नुवन्त्यपराजिताः॥ 7-160-86(52301)
को हि शस्त्रविदां मुख्यो महेश्वरसमो युधि।
शत्रुं न क्षपयेच्छक्तो यो न स्याद्गौतमीसुतः॥ 7-160-87(52302)
अश्वत्थामन्प्रसीदस्व नाशयैतान्ममाहितान्।
तवास्त्रगोचरे शक्ताः स्थातुं देवा न दानवाः॥ 7-160-88(52303)
पाञ्चालान्सोमकांश्चैव जहि द्रौणे सहानुगान्।
वयं शेषान्हनिष्यामस्त्वयैव परिरक्षिताः॥ 7-160-89(52304)
एते हि सोमका विप्र पाञ्चालाश्च यशस्विनः।
मम सैन्येषु सङ्क्रुद्धा विचरन्ति दवाग्निवत्॥ 7-160-90(52305)
तान्वारय महाबाहो केकयांश्च नरोत्तम।
पुरा कुर्वन्ति निःशेषं रक्ष्यमाणाः किरीटिना॥ 7-160-91(52306)
अश्वत्थामंस्त्वरायुक्तो याहि शीघ्रमरिन्दम।
आदौ वा यदि वा पश्चात्तवेदं कर्म मारिष॥ 7-160-92(52307)
त्वमुत्पन्नो महाबाहो पाञ्चालानां वधं प्रति।
करिष्यसि जगत्सर्वमपाञ्चालं किलोद्यतः॥ 7-160-93(52308)
एवं सिद्धाऽब्रुवन्वाचो भविष्यति च तत्तथा।
तस्मात्त्वं पुरुषव्याघ्र पाञ्चालाञ्जहि सानुगान्॥ 7-160-94(52309)
न तेऽस्त्रगोचरे शक्ताः स्थातुं देवाः सवासवाः।
किमु पार्थाः सपाञ्चालाः सत्यमेतद्ब्रवीमि ते॥ 7-160-95(52310)
न त्वां समर्थाः सङ्ग्रामे पाण्डवाः सह सोमकैः।
बलाद्योधयितुं वीर सत्यमेतद्ब्रवीमि ते॥ 7-160-96(52311)
गच्छगच्छ महाबाहो न नः कालात्ययो भवेत्।
इयं हि द्रवते सेना पार्तसायकपीडिता॥ 7-160-97(52312)
शक्तो ह्यसि महाबाहो दिव्येन स्वेन तेजसा।
निग्रहे पाण्डुपुत्राणां पाञ्चालानां च मानद॥ ॥ 7-160-98(52313)
इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि चतुर्दशरात्रियुद्धे षष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः॥ 160 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes
5-160-4 कञ्चिद्धनुर्धरं नगणयन्नित्यन्वयः॥


|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|